19 november 2026 | Project
Theo Baart brengt Zuiderzeelandschap in beeld
Fotograaf Theo Baart (1957) heeft een fascinatie voor ruimtelijke ordening. In al zijn projecten zoekt hij de wrijving op tussen de wereld die er is en de wereld die we ontwerpen. Zijn nieuwste project, De veerkracht van het Zuiderzeelandschap, werd gisteren (18 november 2026) gepresenteerd in het Van Eesterenmuseum in Amsterdam.
Aan de hand van tekst en fotografie onderzoekt Baart hoe het Zuiderzeelandschap in de afgelopen eeuw is veranderd. Startpunt voor het boek is het pamflet ‘Het toekomstig landschap der Zuiderzeepolders’ uit 1928. De schrijvers wilden een nieuw gebied creëren van ‘grote schoonheid’. Met het afsluiten van de Zuiderzee ontstond er een groot binnenmeer en kon het inpolderen beginnen.
Na de inpoldering leek de aandacht voor het gebied weg te ebben, maar vandaag de dag is deze weer terug. In tijden van woningnood, klimaatverandering, ruimtegebrek en energietransitie lijkt het Zuiderzeegebied interessante oplossingen te kunnen bieden, maar welke kanttekeningen brengen deze met zich mee? En sluiten deze plannen nog aan bij het ideaal dat in het pamflet werd geschetst?
Eerdere werken
De veerkracht van het Zuiderzeelandschap is niet Baarts eerste boek waarin hij de veranderende horizon als uitgangspunt neemt. In 1988 en 2006 publiceerde hij over het modeldorp Nagele (Noordoostpolder), dat in de jaren vijftig werd gebouwd. Hoe was de situatie daar, dertig en zestig jaar na de oprichting? Ook publiceerde hij boeken als Bouwlust (1999, over een polder die langzaam volloopt met nieuwbouwwijken en bedrijventerreinen) en Periferie (2003, over drie tuinbouwgebieden aan de rand van grote steden).
Meer recent maakte Baart Groot-Amsterdam. Metropool in ontwikkeling (2020). Hierin onderzoekt hij de grenzen van de stad, die veel verder gaan dan de gemeentegrenzen. Bovendien zijn die grenzen afhankelijk van het oogpunt vanuit waar je kijkt. De windmolens op de Noordzee zorgen bijvoorbeeld gedeeltelijk voor de energievoorziening van Amsterdam. In Leven onder het luchtruim. Hoe Schiphol duizend vierkante kilometer in zijn greep houdt en hoe dat anders kan (2024) zoomt hij, samen met Tijs van den Boomen, in op een specifiek gedeelte van de stad. Via reportages, kaarten, foto’s, essays en fietsroutes gaan ze in op welke invloed Schiphol op de regio heeft.
Theo Baart ontving namens VandenEnde Foundation een bedrag van € 6.000,- voor het creëren van het fotografieproject ‘De veerkracht van het Zuiderzeelandschap’.