Het Slingelandt-toneel terug van weggeweest

Het is één van de topstukken van de Theatercollectie van het Allard Pierson: het Slingelandt-toneel. Na jarenlang niet voor het publiek zichtbaar te zijn geweest, vormt dit kamertoneel van Hieronymus van Slingelandt nu het pronkstuk binnen de nieuwe tentoonstelling Decor in drie bedrijven, die op 30 oktober 2025 opende. De expositie vertelt over verschillende ijkpunten uit 250 jaar theatervormgeving en is nog tot en met 5 april 2026 te bezoeken.

Hieronymus van Slingelandt gaf in 1781 de opdracht tot het bouwen van dit kamertoneel en plaatste het bij hem thuis. Later ging het toneel naar zijn zoon Hieronymus Nicolaas van Slingelandt, die het (als bestuurder van de Stadsschouwburg) gebruikte om nieuwe decors in te testen. Ook gaf hij er in zijn huis voorstellingen mee, waarbij het puur ging om de schoonheid van de decorontwerpen, de wisselingen van decors en de technische mogelijkheden.

De veertien decorontwerpen die bij het toneel horen, komen overeen met de vaste decors uit de Amsterdamse schouwburg uit die tijd. Ze zijn gemaakt door twee schilders die in het theater werkten: Pieter Barbiers II en François Joseph Pfeiffer jr.. Ook het mechanisme achter het toneel is identiek aan de techniek die in de schouwburg op grote schaal werd toegepast. Doordat vrijwel alle schouwburgen uit de achttiende eeuw zijn afgebrand, vormt het Slingelandt-toneel de enige bron die ons vandaag de dag iets kan vertellen over de theatervormgeving en -techniek uit die tijd.

In Decor in drie bedrijven is er ook ruimte voor kunstenaars Arne Hendriks en Josef Zappe, die het Slingelandt-toneel vrijwel één-op-één hebben nagemaakt. Zij zien, als Artists in Residence, overeenkomsten tussen het toneel en het Nederlandse landschap: de mens kan genieten van de mooie landschappen, maar wil er graag de controle over houden. De derde tentoonstellingszaal biedt ruimte aan een reconstructie van de grote internationale theatervormgevingstentoonstelling die in 1922 in het Stedelijk Museum in Amsterdam werd georganiseerd.

Het Allard Pierson ontving een bedrag van € 7.000,- ten behoeve van onderzoek en masterclasses rondom het achttiende-eeuwse Slingelandt-kamertoneel.